Naam

Algemene informatie

	Naam:	Bivalvia - Tweekleppigen
	Beschrijving:	West-Palearctische en tropische tweekleppigen, met de nadruk op Mytilidae, Pectinidae, Mactridae en Veneridae. Taxa: Arcoida, Myoida, Mytiloida, Nuculoida, Ostreoida, Pholadomyoida, Pterioida, Solemyoida, Trigonioida, Veneroida.
	Bevat:	ca. 50000 exemplaren in 14812 monsters, 2051 soorten, bevat type-exemplaren.
	Collectietype:	fotografie, geconserveerd.
	Objecten in deze collectie:	hele organismen, kleppen.
	Conserveringsmethodes:	alcohol en droog (onbehandeld).

	Naam:	Gastropoda - Buikpotigen (slakken)
	Beschrijving:	Belangrijke collectie West-Palearctische mariene gastropoda en micromollusken, evenals een representatieve collectie niet-West-Palearctische gastropoda. Representatieve collectie Europese land- en zoetwater slakken. Taxa: Caenogastropoda, Cocculiniformia, Heterobranchia, Neritimorpha, Opistobranchia, Patellogastropoda, Pulmonata, Vetigastropoda.
	Bevat:	ca. 250000 exemplaren in 34695 monsters, 6693 soorten, bevat type-exemplaren.
	Collectietype:	fotografie, geconserveerd.
	Objecten in deze collectie:	hele organismen.
	Conserveringsmethodes:	alcohol en droog (onbehandeld).

	Naam:	Polyplacophora - Keverslakken
	Beschrijving:	De collectie Polyplacophora bevat de privé-collectie van Frans J.A. Slieker, auteur van 'Chitons of the World' (2000) en is de tweede in grootte in Nederland na die van het Nederlands Centrum voor Biodiversiteit Naturalis (Leiden). Met name West-Palearctische soorten. Taxa: Leptochitonidae, Hanleyidae, Mopaliidae, Ischnochitonidae, Schizochitonidae, Chitonidae, Cryptoplacidae, Acanthochitonidae.
	Bevat:	ca. 2000 exemplaren in 609 monsters, 157 soorten.
	Collectietype:	fotografie, geconserveerd.
	Objecten in deze collectie:	hele organismen, schelpstukken
	Conserveringsmethodes:	alcohol, glycerine en droog (onbehandeld).

	Naam:	Scaphopoda - Stoottanden
	Beschrijving:	Representatieve collectie West-Palearctische scaphopoda. Een kleine, maar representatieve collectie niet-West-Palearctisch materiaal. Taxa: Gadilinidae, Dentaliidae, Fustiariidae, Laevidentaliidae, Entalinidae, Pulsellidae, Gadalidae.
	Bevat:	ca. 1600 exemplaren in 316 monsters, 56 soorten.
	Collectietype:	fotografie, geconserveerd.
	Objecten in deze collectie:	hele organismen.
	Conserveringsmethodes:	alcohol en droog (onbehandeld).

	Naam:	Cephalopoda - Koppotigen (inktvissen)
	Beschrijving:	Kleine collectie West-Palearctische en niet-West-Palearctische inktvissen. Taxa: Nautilida, Octopoda, Sepiida, Spirulida, Teuthida.
	Bevat:	ca. 400 exemplaren in 110 monsters, 23 soorten.
	Collectietype:	fotografie, geconserveerd.
	Objecten in deze collectie:	hele organismen.
	Conserveringsmethodes:	alcohol en droog (onbehandeld).

	Naam:	Mollusken diversen (fossiel)
	Beschrijving:	Belangrijke collecties Eocene (Bekken van Parijs), Miocene (Winterswijk, Miste, Dingden) en Pliocene/Pleistocene mollusken (Westerschelde, de Kaloot, Havenbekkens van Antwerpen). Taxa: Arcoida, Caenogastropoda, Cocculiniformia, Dentaliida, Gadilida, Heterobranchia, Myoida, Mytiloida, Neritimorpha, Nuculoida, Opistobranchia, Ostreoida, Patellogastropoda, Pholadomyoida, Pterioida, Pulmonata, Sepiida, Veneroida, Vetigastropoda.
	Bevat:	ca. 58000 exemplaren in 7926 monsters, 1533 soorten, bevat type-exemplaren
	Collectietype:	fossiel
	Objecten in deze collectie:	-
	Conserveringsmethodes:	niet behandeld.

Geschiedenis

In maart 1928 overleed Gerrit van Roon, mede-oprichter van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam en verwoed verzamelaar van kevers en schelpen. Zijn weduwe schonk ons vervolgens zijn omvangrijke verzameling schelpen. Daarmee werd de aanzet gegeven tot de malacologische collectie van het NMR. Halverwege de 19e eeuw ontving de Rotterdamse Diergaarde een collectie van 8000 schelpen uit Nederlandsch-Indie, bijeengebracht door een aantal Rotterdammers en vervolgens gedetermineerd door de bekende malacoloog Mattheus Marinus Schepman (1847-1919). De collectie kwam in 1939 in het Natuurhistorisch Museum terecht. Later volgden meer schenkingen en aankopen. A.W. Janssen, collectie-assistent in het museum van 1960 tot 1969, schonk in 1956 een collectie recente en fossiele mollusken uit Nederland en later in 1969 een collectie Nederlandse land- en zoetwatermollusken. Arie Janssen heeft in deze periode ook de collectie Miocene mollusken van het NMR bewerkt en van zijn hand verscheen in 1984 het boek 'Mollusken uit het Mioceen van Winterswijk-Miste' (KNNV bibliotheek, uitgave 36). In 1961 kocht het museum de collectie Nederlandse mollusken van A. Slabber, een Vlaardingse verzamelaar. In 1970 werd door toenmalig conservator W. Backhuys de collectie Guilonard aangekocht, met veel materiaal uit het Plioceen en Pleistoceen van Nederland en Belgie. Verder waren er dat jaar nog een schenking van de schelpenverzameling van Mej. E. Zellenrath, alsmede een schenking van 500 monsters landslakken van Hawaii van B. van der Most (1904-1980) uit Schiedam. Twee andere belangrijke schenkingen in deze periode mogen niet onvermeld blijven: de collecties van wijlen N.P.W. Balke (1896-1985) en F.J. Janssen (1942-1970). Na de verhuizing van het museum naar Villa Dijkzigt in 1988 kwamen er nog een aantal belangrijke collecties in ons bezit. In chronologische volgorde: in 1995 een verzameling bivalvia geschonken door W.J.H. (Jelle) Onverwagt uit Egmond aan Zee. In 1996 schonk P.H.F. Bor zijn collectie fossiele mollusken, in 1998 gevolgd door het overige deel van zijn schelpencollectie. In datzelfde jaar schonk J.J. Vermeulen ruim 1100 monsters fossiele schelpen uit het Eoceen en Oligoceen.In 2004 overleed oud-bestuurslid van de Vereniging NMR Dolf Karels. Zijn collectie werd door zijn weduwe in datzelfde jaar aan het museum geschonken. In 2007 volgden nog twee schenkingen: de collecties van A.J. Dogterom (1923-2002) en Piet Schuijf (1898-1985). In deze periode besloten ook Joop Trausel en Frans Slieker om hun collecties bij die van het NMR te voegen. Voorlopig op basis van langdurige bruikleen, maar het is de bedoeling dat ook deze collecties t.z.t. in bezit van het NMR komen. Na het overlijden van oud-bestuurslid, collectiebeheerder en archivaris J.G.B. Nieuwenhuis, kwam ook diens collectie in 2009 in bezit van het NMR. Hetzelfde jaar ontvingen we nog een schenking van ruim 800 monsters afkomstig van H. van Buren uit Hardinxveld. Tot slot schonk het voormalige Natuurmuseum Enschede (nu museum De Twentse Welle) ons in 2009 een aanzienlijke collectie mariene mollusken.

Type-materiaal

De collectie bevat 267 monsters type-materiaal, waarvan 33 holotypen. Over het malacologische type-materiaal verscheen een artikel in Deinsea: Slieker, F.J.A., 1995. Catalogue of molluscan type specimens in the Natuurmuseum Rotterdam (Mollusca: Gastropoda, Bivalvia), Deinsea 2: 33-40..


Holotype van Pleurotomaria rumphii Schepman, 1879.

Schelpencollectie in beeld

Joop Trausel en Frans Slieker bewerken op dit moment de molluskencollectie van het museum. Het materiaal wordt digitaal ontsloten, van nieuwe labels voorzien en opnieuw volgens de meest recente taxonomische inzichten gerangschikt. Gaandeweg ontstond het idee om ook de toegankelijkheid van de collectie via het internet visueel mogelijk te maken. Er werd besloten om van iedere soort (de museumcollectie bestaat uit circa 8000 verschillende soorten) één of meerdere foto’s te maken. Joop nam het camerawerk voor zijn rekening en Frans het verdere ‘polijsten’ van de opnames en de voorbereiding van de webpagina’s. De foto’s werden per familie gegroepeerd en voor iedere familie (inmiddels 260) werd een aparte webpagina gemaakt. Op 27 maart 2009 was het zover en konden de pagina’s worden gekoppeld aan de website van het museum. In het eerste jaar konden we toch al zo’n 60 bezoekers per dag verwelkomen en werden de pagina’s vanuit meer dan 90 landen bezocht. De klus is nog in volle gang en inmiddels staan er al meer dan 7700 soorten wereldwijd ‘te kijk’ op de fotopagina’s. U kunt ze op de website van het museum vinden onder collectie\|onderzoek > collectie-foto’s.

Geografische verspreiding (aantal monsters)

Europa: Nederland (6127), Spanje, incl. Canarische Eilanden (5761), Frankrijk (5480), Italie (3042), Belgie (2856), Portugal, incl. Madeira en Azoren (1964), Malta (1687), Griekenland (1619), Verenigd Koninkrijk (1388), Duitsland (1281), Noorwegen (1269), Noordelijke Atlantische Oceaan, dreggingen (694), Kroatie (498), Zweden (461), Middellandse Zee (293), Cyprus (283), Noordzee (278), Ierland en Ierse Zee (198), Oostenrijk (133), Denemarken (110), IJsland (103), Zwitserland (74), Faroer Eilanden (56), Overig (451). Afrika: Zuid-Afrika (885), Egypte (516), Tunesie (417), Senegal (402), Madagascar (200), Marokko (180), Angola (168), Reunion (162), Kaapverdische Eilanden (154), Tanzania (151), Kenia (148), Eritrea (128), Seychellen (113), Mozambique (109), Mauritius (68), Algerije (48), Overig (240). Azie: Philippijnen (2452), Japan (1780), Indonesie (1239), Taiwan (658), Turkije (527), India (508), Thailand (234), Israel (155), Oman (134), Sri Lanka (119), Maleisie (113), Vietnam (77), Saoedi-Arabie (32), Russische Federatie (26), Overig (101). Oceanie: Australie (2465), Nieuw Zeeland (734), Solomon Eilanden (589), Frans Polynesie (164), Papua Nieuw Guinea (133), Nieuw Caledonie (105), Fiji (50), Guam (47), Marshall Eilanden (28), Overig (38). Noord Amerika: Verenigde Staten (1813), Mexico (846), Canada (188). Zuid Amerika: Panama (558), Brazilie (419), Bahama's (222), Nederlandse Antillen (221), Ecuador, incl. Galapagos Eilanden (171), Aruba (143), Chili (135), Dominicaanse Republiek (111), Venezuela (90), Argentinie (81), Barbados (70), Uruguay (64), Martinique (49), Peru (41), Colombia (39), Honduras (27), Puerto Rico (25), Guadeloupe (23), Bermuda (22), Haiti (20), Jamaica (15), Overig (28). Antarctica: Antarctica (9).

80% van de monsters zijn voorzien van decimaalcoordinaten.

Herkomst ex collectie (aantal monsters)

F.J.A. Slieker (11878), J. Trausel (10990), J.G.B. Nieuwenhuis (6965), A.J. Karels (4524), W.J.H. Onverwagt (4259), A.W. Janssen (3308), F.J. Janssen (1667), N.A.W. Balke (1279), A.J. Dogterom (1188), Natuurmuseum Enschede (1061), Studenten RMNH (1013), W.F.A. Guilonard (956), H. van Buren (806), G. van Roon (749), A. Slabber (591), Rotterdamse Diergaarde (565), P. Schuijf (554), H.P.M.G. Menkhorst (511), P.H.F. Bor (480), J.J. Vermeulen (427), J.A.W. Lucas (327), Rijks Geologische Dienst (305)..

Taxonomische referenties:

De taxonomie binnen het phylum mollusca in de NMR collectie is voor een groot deel gebaseerd op onderstaande taxonomische referenties. West-Palearctische mariene mollusca: CLEMAM (Check List of the European MArine Molluscs), a taxonomically oriented database of the marine Mollusca of Europe and adjacent areas. A comprehensive coverage of the species in the eastern Atlantic from 26°N to the North Pole, the Mid Atlantic Ridge and the Mediterranean and Baltic Seas West-Palearctische land- en zoetwater mollusca: CLECOM (Check List of European COntinental Mollusca). Polyplacophora: UNESCO-IOC Register of Marine Organisms (URMO) F.J.A. Slieker (ed.). National Museum of Natural History (Naturalis), Leiden, The Netherlands. Scaphopoda: UNESCO-IOC Register of Marine Organisms (URMO) J. van der Land (ed.). National Museum of Natural History (Naturalis), Leiden, The Netherlands Bivalvia: A checklist of Veneridae holdings at the American Museum of Natural History. Classification of Pectinoidea by H.H. Dijkstra. Gastropoda: A Catalogue of Nomenclature and Taxonomy in the Living Conidae by M. Filmer. A Guide to Worldwide Cowries by F. Lorenz and A. Hubert. A Master Index to Species Names in the Family Epitoniidae by B. Neville. A revision of the recent European Patellidae. The Patellidae of the Azores, Madeira, the Selvagens and the Canary Islands by F.F.L.M. Titselaar. Atlas of the Living Olive Shells of the World by E.J. Petuch & D.M. Sargent Bursidae of the World by T. Cossigniani. Catalog of Recent and Fossil Turrids by J.K. Tucker Living Terebras of the World by T. Bratcher & W.O. Cernohorsky. Manual of the Living Conidae by D. Röckel, W. Korn & A.J. Kohn. Marginellas by R. Lipe. Marginellidae and Cystiscidae of the World by T. Cossigniani. Ranellidae & Personidae of the World by Th. Henning & J. Hemmen The family Ficidae, Conchological Iconography, by M. Verhaeghe & G.T. Poppe. The family Harpidae, Conchological Iconography, by P. Dance, G.T. Poppe & T. Brulet. The family Strombidae, Conchological Iconography, by K. Kreipl, G.T. Poppe, L.A. Man in't Veld & K. de Turck. The family Haliotidae, Conchological Iconography, by D.Geiger & G.T. Poppe. Volutes by G.T. Poppe & Y.Goto.